| Data: |
Wydarzenie: |
| rok 1918 |
|
| 15-lutego |
utworzenie
Polskiej Organizacji Wojskowej |
| 11-września |
rewolucja
w Berlinie, upadek cesarstwa niemieckiego; powstały
pierwsze rady żołnierskie: w Poznaniu (cytadela),
Jarocinie i Inowrocławiu |
| 11-października |
tajne
dotąd polskie komitety obywatelskie rozpoczęły jawną
działalność, poznański, jako Centralny Komitet
Obywatelski |
| 11-listopada |
zawieszenie
broni w lasku Compiegne bez wzmianki o losie Wielkopolski; w
Poznaniu został usunięty ze stanowiska nadburmistrz Ernst
Wilms; powstały pierwsze polskie tajne oddziały wojskowe |
| 11-grudnia |
z
CKO wyłonił się tymczasowy Komisariat (ks. Stanisław
Adamski, Wojciech Korfanty, Adam Poszwiński); prezydentem
Poznania został Jarogniew Drwęski |
| 13-listopada |
komisariat
CKO zwany odtąd Komisariatem Naczelnej Rady Ludowej objął
kierownictwo spraw polskich na całym obszarze zaboru
pruskiego, nakazał zorganizowanie terenowych rad ludowych w
miejsce dotychczasowych komitetów obywatelskich, zarządził
wybory do sejmu dzielnicowego w Poznaniu |
| połowa listopada |
oddziały
polskie zaatakowały różne placówki niemieckie: Urząd
Umundurowania, fort IX, magazyny wojskowe przy Bramie
Kaliskiej; apele uczniów o przywrócenie języka polskiego |
| 17-listopada |
Komisariat
NRL wezwał do wstępowania do Straży Ludowej i płacenia
podatku narodowego |
| 20-listopada |
w
expose rządu w Warszawie, stwierdzono, że “przyłączenie
Wielkopolski będzie jednym z pierwszych naszych zadań” |
| 3do5-12 |
obrady
Sejmu Dzielnicowego (1399 delegatów) w kinie “Apollo” w
Poznaniu: wybór NRL |
| 12-listopada |
w
szkołach poznańskich rozpoczęto naukę religii i języka
polskiego w języku polskim |
| 15-grudnia |
zerwanie
stosunków dyplomatycznych między Polską a Niemcami |
| 26-grudnia |
przyjazd
do Poznania Ignacego Paderewskiego w towarzystwie oficerów
alianckich; manifestacyjny przejazd ulicami Poznania; miasto
udekorowane flagami polskimi i alianckimi |
| 27-grudnia |
manifestacje
dzieci polskich (10-12 tysięcy) i innych mieszkańców
Poznania przed Bazarem, kontr manifestacje niemieckie - pochód
żołnierzy niemieckich idący spod ogrodu zoologicznego w
stronę Śródmieścia zrywa flagi polskie i koalicyjne;
koncentracja oddziałów polskiej Straży ludowej i Służby
Straży i Bezpieczeństwa przed Bazarem; śmierć Franciszka
Ratajczaka; zdobycie Poczty, Dworca Głównego, kilku redut
fortecznych; kolejni zabici i ranni; wyzwolenie się Kórnika
i kilku innych podpoznańskich miejscowości |
| 28-grudnia |
zdobycie
przez powstańców poznańskiej Cytadeli, Arsenału
Artyleryjskiego przy Garbarach, koszar na Jeżycach, przy
Solnej, Fortu Grolmana i koszar w Biedrusku; kpt. Stanisław
Taczak otrzymał stanowisko Głównodowodzącego powstania,
porucznik Jan Maciaszek - komendanta Poznania; wyzwolenie się
Szamotuł, Środy Wielkopolskiej, Pniew, Opalenicy, Buku,
Trzemeszna, Wrześni; powstańcy zdobyli koszary w Gnieźnie |
| 29-grudnia |
wyzwolenie
się Gostynia, Grodziska Wielkopolskiego, Wielichowa, Kłecka,
Witkowa |
| 30-grudnia |
wyzwolenie
się Wronek, Śremu, Wągrowca, Gołańczy; odparcie Niemców
uderzających na Gniezno pod Zdziechową |
| 31-gru |
oswobodzenie
się Ostrowa Wielkopolskiego, Kościana, Obornik, Odolanowa,
Rogoźna |
| rok 1919 |
|
| 01-stycznia |
wyzwolenie
się Jarocina, Krotoszyna, Mogilna, Nakła; Paderewski opuścił
Poznań |
| 01-lutego |
przejściowe
zajęcie Szubina z perspektywą uderzenia na Piłę |
| 01-marca |
zdobycie
koszar na Golęcinie w Poznaniu; oswobodzenie się Nowego
Tomyśla, Rakoniewic, Budzynia, Kobylina i Kruszwicy; Niemcy
zaczęli przygotowania do obrony Piły, Leszna i Rawicza |
| 01-maja |
oswobodzenie
się Czarnkowa, Wolsztyna, Miejskiej Górki, Jutrosina;
zwycięska dla powstańców walka o Inowrocław; władze
powiatów: babimojskiego, skwierzyńskiego, międzyrzeckiego,
międzychodzkiego i nowotomyskiego ogłosiły przyłączenie
do Brandenburgii |
| 01-czerwca |
padł
ostatni bastion niemieckiego oporu w rejonie Poznania -
lotnisko na Ławicy; zacięte, kilkudniowe boje pod Chodzieżą |
| 01-sie |
klęska
powstańców pod Szubinem (zagrożenie Inowrocławia i
Gniezna); boje w rejonie Nakła, Czarnkowa; oswobodzenie się
Sierakowa; gen. Józef Dowbor-Muśnicki mianowany wodzem
powstania |
| 01-października |
kilkudniowe
walki o Leszno, Rydzynę, Kąkolewo, szczególnie zacięte o
Rawicz i Szamocin |
| 01-listopada |
decyzją
Komisariatu NRL urząd naczelnego prezesa prowincji i
prezesa regencji w Poznaniu objął poznański adwokat
Wojciech Trąpczyński; walki o Szubiń, Żnin, Łabiszyn,
Kopanicę; niepowodzenie powstańców w walce o Zbąszyń |
| 14-stycznia |
Komisarz
NRL wysłał apel do Komitetu Narodowego Polskiego i
przebywającego w Paryżu Romana Dmowskiego o pomoc w
zawarciu rozejmu z Niemcami |
| 16-stycznia |
gen.
Józef Dowbor-Muśnicki objął dowództwo powstaniem; walki
w rejonie Kamionnej i Międzychodu; w powstałym w Warszawie
rządzie Paderewskiego zasiadło dwóch Wielkopolan: dr Józef
Englich (minister skarbu) i dr Kazimierz Haci (minister
przemysłu i handlu); złagodzenie tarć na linii Poznań -
Warszawa |
| 22-stycznia |
Rada
Najwyższa Sprzymierzonych postanowiła wysłać do
Wielkopolski misję wojskową z gen. Josephem Noulensem na
czele |
| 23-stycznia |
kilkunastodniowe
walki na froncie północnym - nad Notecią, południowym -
w rejonie Miejskiej Górki i zachodnim - nad Obrą, o
Wolsztyn, Kargowę i Babimost |
| 29-stycznia |
Roman
Dmowski przedstawił na konferencji pokojowej w Paryżu
polskie żądania, dotyczące ziem zaboru pruskiego |
| 02-lutego |
początek
rokowań polsko - niemieckich w Berlinie |
| 02-marca |
depesza
marszałka Ferdynanda Focha do Niemców, domagająca się
zaprzestania walki z Polakami |
| połowa lutego |
Niemcy
przygotowywali przeciwnatarcie na wszystkich frontach |
| 16-lutego |
podpisanie
przedłużenia rozejmu w Trewirze - objęcie nim
Wielkopolski i zakreślenie tymczasowej linii demarkacyjnej
według stanu z 6 lutego |
| druga połowa lutego |
ostatnie
walki, głównie koło Nakła, Chodzieży, Kępna,
Krotoszyna, Ostrzeszowa |
| 03-stycznia |
przybycie
misji alianckiej do Poznania |
| 03-września |
pierwsze
oddziały wielkopolskie wyruszyły na odsiecz Lwowa |
| 23-marca |
Polacy
odnieśli zwycięstwo w wyborach do rady miejskiej Poznania |
| 04-czerwca |
feldmarszałek
Paul von Hindenburg opowiedział się za kontynuacją wojny
w Wielkopolsce |
| 18-kwietnia |
pierwsze
oddziały armii gen. Józefa Hallera przybyły przez Leszno
do Kąkolewa |
| 05-stycznia |
inauguracja
nowego roku szkolnego - nauka w języku polskim |
| 05-lipca |
otwarcie
Wszechnicy Piastowskiej w Poznaniu z rektorem Heliodorem Święcickim |
| 15-maja |
wprowadzenie
języka polskiego - jako urzędowego w Wielkopolsce |
| 27-maja |
zarządzenie
pogotowia strategicznego przeciwko Niemcom - dowódcami
frontów generałowie Haller, Dowbor - Muśnicki i Francuz
Massenet |
| 06-stycznia |
wybory
do Sejmu Ustawodawczego w Wielkopolsce |
| 28-czerwca |
Niemcy
podpisali Traktat Wersalski, przyznający Wielkopolskę
Polsce |
| 1do3-07 |
walki
pod Kąkolewem, Rawiczem, Miejską Górką i Sarnową |
| 08-stycznia |
Sejm
Ustawodawczy w Warszawie proklamował przyłączenie ziem
zaboru pruskiego do Polski |
| 20-sierpnia |
dekret
o zjednoczeniu Wielkopolskich sił zbrojnych z Armią Polską |
| 25do27-10 |
uroczystości
przejęcia przez Naczelnika Państwa - Józefa Piłsudskiego
władzy cywilnej i wojskowej na wyzwolonych obszarach
Wielkopolski |
| 25-listopada |
podpisanie
polsko - niemieckiej umowy, o wycofaniu wojsk niemieckich z
ziem przyznanych Polsce |
| rok 1920 |
|
| 01-października |
wszedł
w życie Traktat Wersalski |
| 23-marca |
ostatni
rozkaz generała Józefa Dowbora - Muśnickiego; likwidacja
frontu wielkopolskiego |
| 28-marca |
ustała
działalność frontu wielkopolskiego, koniec powstania
wielkopolskiego |
