|
|
Gród
Przemysława powstał na przełomie VIII i IX w. (choć
pierwsze ślady osadnictwa na tym terenie datuje się na ok. 10
tys. lat p.n.e.), właśnie wtedy na Ostrowie Tumskim znajdował
się jeden z dwóch głównych ośrodków państwa Polan.
Chrzest Polski w 966 roku zaowocował utworzeniem w Poznaniu
w 968 r. biskupstwa misyjnego z biskupem Jordanem.
W początkowym okresie państwowości polskiej Poznań był stolicą
Polski, dzieląc ten przywilej z Gnieznem. Kres temu prymatowi
miasta położył najazd księcia Brzetysława I Czeskiego w 1038
roku, kiedy to niemal cała Wielkopolska została złupiona i
zniszczona, a dwór książęcy zmuszony został do zmiany swej
siedziby (na Kraków).
Na przełomie XII i XIII wieku, głównie za sprawą
lokacji na prawie magdeburskim w 1253 r., Poznań przekształcił
się z warownego grodu – siedziby księcia i jego drużyny - w
miasto na wzór istniejących już w Europie zachodniej. [zobacz: akt
lokacyjny]
W 1295 roku odbyła się w Poznaniu koronacja Przemysła II,
który dążył do zjednoczenia rozbitego na dzielnice państwa
Polskiego.
Złoty wiek był dla miasta istotnie złotym, bowiem rozkwitło ono
wówczas, stając się jednym z najlepiej rozwiniętych ośrodków
Korony. Z tego okresu pochodzą liczne zabytki, ze sztandarowym
symbolem miasta – ratuszem - na czele.
W 1519 roku biskup Jan Lubrański ufundował na Ostrowie
Tumskim kolegium, które przeszło do historii jako Akademia Lubrańskiego,
a które w XVI wieku konkurowało z Uniwersytetem Jagiellońskim
(posiadającym jednak przywileje skutecznie przeciwdziałające
powstawaniu jakiejkolwiek konkurencji dla swojego funkcjonowania na
ziemiach polskich).
W drugiej połowie XVI wieku powstało, realizujące politykę
i założenia soboru trydenckiego, Kolegium Jezuickie, którego
pierwszym rektorem został ksiądz Jakub Wujek.
Od połowy XVII w. aż do czasów stanisławowskich miasto
podupadało. Przyczyn takiego stanu rzeczy było wiele –
niebagatelną rolę odegrały w tym procesie liczne wojny, jakie w
tym okresie prowadziła Rzeczpospolita.
W 1793 roku (po II rozbiorze) Poznań stał się częścią
Prus. Z punktu widzenia dziejów miasta epizodem było znalezienie
się w 1807 roku w granicach Księstwa Warszawskiego. Na mocy
postanowień Kongresu Wiedeńskiego z ziem departamentu poznańskiego,
bydgoskiego i części kaliskiego utworzono w 1815 r. Wielkie
Księstwo Poznańskie, ze stolicą w Poznaniu.
Od początku XIX wieku na terenie Poznania oraz całej
Wielkopolski prowadzona była akcja germanizacyjna, której społeczeństwo
przeciwstawiało się na drodze działalności
konspiracyjno-militarnej (np. powstanie w 1848 r.) oraz, począwszy
od drugiej połowy stulecia, prowadząc tzw. „najdłuższą wojnę
nowoczesnej Europy” – w myśl ideologii pozytywizmu i pracy
organicznej. Dla celu podniesienia stopnia świadomości społeczeństwa,
jak i jego statusu utworzono szereg instytucji kulturalno-oświatowych,
spółdzielczych, itp. Wymienić należy przede wszystkim Bibliotekę
Raczyńskich (1829), hotel Bazar (1841), Towarzystwo
Przyjaciół Nauk (1857), Teatr Polski (1875) jak i
liczne kasy pożyczkowe, banki i inne.
Do początku XX wieku Poznań był twierdzą. Rozwój terytorialny
miasta był więc ograniczony przez system fortyfikacji, których część
została rozebrana w 1902 roku, umożliwiając rozrost metropolii
(powstały wówczas m.in.: zamek cesarski, Akademia Królewska i
opera).
Konsekwencje I wojny światowej (brak planów wcielenia Wielkiego
Księstwa do Rzeczypospolitej) zaowocowały w 1918 roku
wybuchem powstania,
które doprowadziło do korzystnych dla Wielkopolski ustaleń
konferencji paryskiej.
W odrodzonej Polsce Poznań otrzymał status stolicy województwa. W
1919 roku otwarto Uniwersytet, który (z przerwą podczas II
wojny światowej) istnieje do dziś; zorganizowano Targi Poznańskie
(1921), a w 1929 r. Powszechną
Wystawę Krajową (PeWuKa) – promującą osiągnięcia
dziesięciolecia II Rzeczypospolitej.
Działania wojenne w latach 1939-45 doprowadziły do
gigantycznych zniszczeń, sięgających około 55% stanu z 1939
roku. Po wojnie Poznań został odbudowany w sposób nawiązujący
do swojej zamierzchłej tradycji – m.in. przywrócono gotycki
charakter katedry.
W 1956 roku miały w Poznaniu miejsce wystąpienia robotnicze
(tzw. poznański
czerwiec), brutalnie zduszone przez wojsko i czołgi.
W ostatnim półwieczu Poznań dwukrotnie gościł papieża Jana Pawła
II (w 1983 i 1997 roku), szczyt Trójkąta
Weimarskiego (w 1998 roku).
W 1999 roku na Ostrowie Tumskim odkryto relikty
palatium Mieszka I, umacniając tym samym tezę, mówiącą o stołecznym
charakterze miasta u zarania dziejów Polski.
|
Przemysł II
|
)
