powrót do strony głównej

   
TRADYCJE
 

Słowo wstępne 

  

 
Herb Poznania
 

 

Poznański hejnał 

 

Poznańskie legendy

  

Gwara poznańska

 

W wydanym w 1932 roku dziele pt. "Pieczęcie i herby miast wielkopolskich" dr Marian Gumowski wskazywał, że „Najlepszą oznaką samorządu miejskiego jest herb miasta, którego nie można uważać ani za rzecz martwą, ani niepotrzebną.”
Zamieszczany na urzędowych dokumentach, urzędach miejskich, mundurach służb miejskich, itp., herb miasta „winien być godłem magistratu i urzędów miejskich, oraz miejski majątek cechować.”
 
Treść herbu miejskiego (w szczególności zaś jego godło, stanowiące zasadniczy element graficzny widoczny na tarczy herbowej) nie jest oczywiście rzeczą przypadkową. Podobnie jak herby szlacheckie, także herby miejskie powstawały w określonym czasie, kształtowane określoną myślą, nakazującą nadać niemal każdemu szczegółowi swoje znaczenie.
 
Jak wskazuje dr Gumowski, rysunek herbu był zwykle wyrazem pierwotnych stosunków danego miasta. I tak, miasta książęce i królewskie miały z reguły w swoim herbie polskiego orła. Z kolei miasta kościelne, nosiły w swoich herbach na ogół infułę, klucz św. Piotra, czy też figurę swego patrona. Wreszcie miasta prywatne (szlacheckie), posiadały na ogół w swoich herbach herby swoich właścicieli.
 
Powyższe ogólne zasady kształtowania treści herbów miejskich znalazły w znacznym stopniu odbicie w herbie miasta Poznania.
 
Współczesna postać herbu, widoczna na zamieszczonej obok grafice, w istotnym stopniu nawiązuje do najstarszego znanego wizerunku herbu, pochodzącego z pierwszej połowy XIV wieku.
 
Zgodnie ze Statutem Miasta Poznania, herb miasta Poznania „przedstawia mur obronny z trzema basztami i otwartą bramą. Na środkowej, najwyższej baszcie wspiera się tarcza gotycka z wizerunkiem orła w koronie, na bocznych stoją święci Piotr i Paweł. Po bokach znajdują się sześcioramienne gwiazdy, pod nimi półksiężyce, a w bramie – ukośnie skrzyżowane klucze i równoramienny krzyż. Całość zgodna jest z wyobrażeniem na najstarszej znanej pieczęci miejskiej z 1344 roku. Nad tarczą z wyobrażeniem godła Miasta Poznania umieszczona jest korona zamknięta.” 1
 
Powyższe szczegóły herbowe można wyjaśnić w następujący sposób. Brama forteczna i klucze są zwykłym symbolem miasta, często spotykanym w średniowiecznych herbach miejskich. Z kolei święci Piotr i Paweł są patronami miasta. Orzeł w tarczy, to herb książęcych fundatorów miasta2,  zaś klucze stanowią symbol samorządności miasta. Do dziś nie jest jasne znaczenie półksiężyców i gwiazd, przypominających herb Leliwa. Ze względu na brak jakiegokolwiek Leliwity, który by w dawnych dziejach Poznania odgrywał w mieście istotną rolę, przyjmuje się na ogół, że symbole te pełnią jedynie rolę ozdoby, służącej do zapełnienia pustego pola3. Wreszcie, korona wieńcząca tarczę herbową symbolizuje status Poznania, jako miasta królewskiego, a zarazem miasta stołecznego (pierwszej stolicy Polski).
  
Odnośnie kolorystyki poznańskiego herbu, miarodajnymi szczegółami są gwiazdy i polski orzeł. Ten ostatni musi być biały w złotej koronie na czerwonym tle, gwiazdy zaś złote na tle niebieskim. W konsekwencji więc, mury i postacie świętych winny mieć kolor biały. Klucze w bramie i krzyż, winny być złote na tle niebieskim.
 
Historycznie rzecz biorąc herb miasta Poznania występował w trzech głównych postaciach, a mianowicie: herbu dużego (zawierającego pełne jego wyobrażenie), herbu średniego (w postaci skrzyżowanych kluczy i umieszczonej nad nimi tarczy z polskim orłem), i wreszcie tzw. herbu małego (wyobrażającego same tylko skrzyżowane klucze).
 
Przypisy:
1. http://bip.poznan.pl/bip/uchwaly/uchwala-rady-miasta-poznania-ws-statutu-miasta-poznania,35810/
2. Co jednak ciekawe, w chwili lokowania Poznania na prawie magdeburskim, Przemysł I nie posiadał korony królewskiej, stąd obecna w herbie korona pochodzi zapewne z okresu po koronacji jego syna Przemysła II na króla Polski.
3. Podobnie jak na najdawniejszej pieczęci krakowskiej.
  


Herb Stołecznego 
Miasta Poznania
 

Pieczęć miejska
z 1344 roku

[początek strony]

(c) Maciej Szewczyk 2000-2012