powrót do strony głównej

   
TRADYCJE
 

Słowo wstępne 

  

Herb Poznania

 

Poznański hejnał

 

Poznańskie legendy

  

 
Gwara poznańska

 

-

informacje ogólne 
i geneza

-

cechy gwary

-

słownik gwary poznańskiej
 

 

Słownik gwary poznańskiej

Prezentowany w serwisie Poznańczyk słownik gwary zawiera słownictwo charakterystyczne dla poznańskiej gwary, które, w znakomitej większości, do dziś można usłyszeć na ulicach Poznania, czy w rozmowach z poznańczanami (i to nie tylko tymi starszej daty!).
 
Proszę wybrać literę, aby wyświetlić rozpoczynające się od niej hasła:

AB - CĆD - EFG - HIJK - LŁMN - OPR - SŚT - UWZŻ

A
 
ady – przecież, ale
 
ajntopf – danie jednogrankowe (niem. Eintopf)
 
ajzol – metalowe narzędzie, metalowy przedmiot, żelastwo 
 
akuratnie – dokładnie, starannie
 
ale – (używane jako podkreślenie np. „on to jest ale wysoki” – jakiż on jest wysoki)
 
ancug – ubranie (okrycie wierzchnie)
 
angielka – kuchenny piec na węgiel
 
angryst – agrest
 
anielskie włosy – lameta (na choinkę)
 
antrejka – przedpokój 
 
 
B
 
badejki – kąpielówki
 
bamber – prostak, mieszkaniec wsi (na takiego wyglądający) [Bambrzy – niemieccy osadnicy z okolic Bambergu, którzy na zaproszenie władz wsi miasta Poznania osiedlali się w okolicach miasta od końca XVIII wieku]
 
bambrejewo – od słowa Bamber, określenie wsi, prowincji
 
bana – pociąg [niem. Bahn – kolej]
 
barzy, barzej – bardziej
 
bejmy – pieniądze
 
berbelucha – bimber, spirytus, etc.; używane również dla określenia brudnej, mętnej cieczy (podobnie jak żybura)
 
bestry – pstry (kolor)
 
betki - grzyby
 
bez – (używane niekiedy zamiast słowa ‘przez’ np. „iść bez pole” – iść przez pole)
 
biały groch – biała fasola
 
biglować - prasować
 
bimba – tramwaj
 
bindka – krawat (niem. Binde – przepaska)
 
biniol, binks – siniak
 
blajba – miejsce do spania (niem. bleiben – poleżeć)
 
blauka, blaua – wagary
 
blubry – wypowiedzi bez większej wagi, również ‘blubrać’ – mówić niewyraźnie, bełkotać
 
blyrwa – prostytutka, kobieta z półświatka, prowadząca się nienajlepiej
 
bogać ta – ależ, gdzież tam
 
borchać się – gniewać się
 
boża męka – przydrożna figura
 
bón tón – dobre maniery (fr. bon ton)
 
brachol - brat
 
brecha - deska, łom
 
brechsztanga – łom (niem. brechen – przełamywać, pogwałcać)
 
bręczeć, brynczeć – marudzić komuś
 
brękot, brynkot – maruda 
 
bryle – okulary (niem. Brille)
 
brynda – denaturat
 
buchta – więzienie
 
buda – bramka (w piłce nożnej, też kasta)
 
być na fleku – być w pełni sił
 
Bygdoszcz – Bydgoszcz
 
bździągwa – młoda, mała dziewczyna (określenie raczej pejoratywne)

 

Za pomoc w przygotowaniu Słownika autor dziękuje w szczególności Panom: Cezaremu Grabowskiemu, Michałowi Kołodziejczakowi, Wojciechowi J. Małłkowi, Arturowi Marcinkowskiemu, Pawłowi Sałacie oraz Robertowi Szczepańskiemu, zapraszając jednocześnie do nadsyłania propozycji określeń i zwrotów, które powinny się w Słowniku znaleźć (dane kontaktowe w dziale autor). 
  
  


[początek strony]

(c) Maciej Szewczyk 2000-2013